Kunstwerk ‘Broederschap’ herdenkt twee Lierse missionarissen
Lier, 23 november 2024: Vandaag werd op het Gebroeders Doxplein het kunstwerk ‘Broederschap” onthuld. Een kunstwerk dat het leven en werk van twee Lierse missionarissen Frans en Petrus Dox in de kijker zet. De onthulling vindt plaats zestig jaar nadat de twee broers tijdens de Simba-opstand in 1964 in Congo werden vermoord.
Het nieuwe kunstwerk staat, hoe kon het anders, op het Gebroeders Doxplein en werd gecreëerd door de ateliers Textiele Kunst en Kantwerk van Beeldacademie Lier. Tijdens de plechtige onthulling schetste burgemeester en historicus Rik Verweast het heroïsche werk en het tragisch einde van hun leven in dienst van de mensheid.
“Bijna dag op dag zestig jaar geleden, sterven Frans en Pieter Dox in Congo. Het land waar ze dertig jaar lang in geleefd hebben, het land waar ze voor geleefd hebben wordt nu het land dat hen het leven kost. Vandaag eren wij hen.”
“Petrus en Frans traden in de orde van de Dominicanen, wiens klooster en kerk hier nog altijd staan. Pieter wordt broeder Valentinus, Frans Hilarius. In 1928 trekt Pieter naar Congo, in 1933 volgt Frans. Als echte ‘junglepaters’ in het district Boven-Uele waken ze over een enorm gebied vol oerwoud, woeste rivieren en wilde dieren. Maar voor hun parochianen gaan ze door het vuur.
Dertig jaar lang is Congo hun thuis. België wordt een steeds verdere herinnering, met amper enkele verlofperiodes en bezoek aan hun familie in al die jaren.
De onafhankelijkheid is een ramp. België heeft hopeloos getreuzeld met haar kolonie voor te bereiden op zelfstandigheid. Om die dan veel te snel te door te voeren. Congo verzinkt in chaos en geweld. De meeste kolonialen vluchten hals over kop. Maar de paters en nonnen blijven. Congo is hun land, de Congolezen zijn hun mensen. De scholen, de ziekenhuizen en de kerken moeten blijven draaien, al kost het hen het leven. Een missionaris heeft immers geen leven, maar een missie.”
De Simba-opstand
“De Simba-opstand in 1964 is een dieptepunt. De rebellen gaan op zoek naar een zondebok voor hun nederlaag. De blanken, en in het bijzonder de religieuzen, worden het mikpunt van hun wraak. In Watsa, het stadje waar Pieter dertig jaar lang heeft gewerkt, worden de twee broers na dagenlange vernedering samen met heel wat andere blanken vermoord.”
“Vele duizenden landgenoten die zoals de broers Dox naar “de Congo” trokken met, letterlijk en figuurlijk, een missie. Ze gaven er de beste jaren van hun leven in soms verschrikkelijke omstandigheden. Ze gaven er onderwijs, ziekenzorg en geestelijke ondersteuning aan mensen die het nodig hadden. Mensen die werkelijk alles van hen verschilden: andere kleur, andere taal en andere gewoontes. Maar voor de missionarissen waren ze hun broeders. En die laat je niet achter. Ook al kost het jouw leven. Dat is broederschap. Zoals de gebroeders Dox het zouden zeggen met Johannes 4:20: ‘Wie God lief heeft, moet ook zijn broeder liefhebben’. Dat is de les die de gebroeders Dox ons leerden, door hun leven én hun dood. En dit prachtige monument in hun geboortestad zal hun prachtige boodschap doen verder leven. Pieter en Frans, Lier vergeet jullie nooit!”
Het kunstwerk
Liesbet Van Huysse, directeur van de Beeldacademie Lier licht het ontstaan en de betekenis van dit kunstwerk toe. “Het monument ‘Broederschap’ werd ontworpen door de ateliers Textiele Kunst en Kantwerk. Het werk bestaat uit een ijzeren frame dat werd aangekleed door ingekleurde vilt. Vilt vindt zijn oorsprong in schapenwol. Om het duurzaam te maken kreeg het nog een beschermlaag. De
bloemen die je ziet zijn gemaakt van tule, de basis waarop Lierse kant wordt op gemaakt. De sterke lijnen in het beeld refereren naar het wapenschild van de priesters van de Katholieke kerk. De twee-ledigheid staat symbool voor de twee broers die elkaar ontmoeten langs geen rechte lijn. Het geheel vormt een poort die zich spiegeld aan de hoogte van de bomen. Ze schrijft een verhaal van twee broers, maar nodigt ook uit om een eigen verhaal te vertellen. We vertellen een lokaal verhaal, maar bieden ook ruimte voor universele verhalen en maatschappelijke vraagstukken. Kunst draagt een rol in zich die het puur esthetische gegeven overstijgt. Ook hier wil ze vanuit schoonheid een plaats aanduiden waar men met openheid en respect kan reflecteren en spreken met elkaar.”
De muzikale omlijsting werd verzorgt door PaFiMeLi. De plechtige onthulling werd afgesloten met een buiten receptie in vrij gure omstandigheden.
(MSL-SDW/foto’s MSL)
